Select Page

Grenfell Tower

Brian David Stevens

Arddangosfa Gŵyl: 9 – 21 Hydref

Brian David Stevens: Grenfell Tower

 

Map Location 5:

5 Penrhyn Road LL29 8LA

Digwyddodd tân Tŵr Grenfell ar 14 Mehefin 2017 yn y bloc 24 llawr o fflatiau tai cyhoeddus yng Ngogledd Kensington, Bwrdeistref Brenhinol Kensington a Chelsea, Gorllewin Llundain. Achosodd o leiaf 80 o farwolaethau a dros 70 o anafiadau. Ni ddisgwylir cyfanswm y marwolaethau nes o leiaf 2018.

Adeg ysgrifennu hwn (25 Gorffennaf 2017) roedd 41 o ddioddefwyr wedi eu hadnabod yn ffurfiol gan yr Heddlu Metropolitan a’r Crwner, gan gynnwys baban marw-anedig. Nid oedd yr awdurdodau yn gallu olrhain unrhyw oroeswyr mewn 23 o’r 129 fflat ac mae’n debyg eu bod wedi marw yn y tân. Roedd tua 255 o bobl wedi goroesi.

Dechreuodd y tân mewn rhewgell ar y pedwerydd llawr. Credir bod y tân wedi gwaethygu oherwydd cladin allanol yr adeilad.

Cafodd y gwasanaethau brys wybod am y tân am 00:54 amser lleol. Bu’n llosgi am tua 60 munud nes iddynt lwyddo i’w ddiffodd.

Pedair wythnos ar ôl y tân bu Brian David Stevens, ffotograffydd o Lundain yn tynnu lluniau o’r strydoedd o amgylch Tŵr Grenfell yn ddyddiol yn sylwi ar ganlyniad y tân a ddinistriodd y bloc Tŵr yng Ngorllewin Llundain.

Mae’r delweddau yn cael eu disgrifio orau yng ngeiriau Brian ei hun isod:

“Mae’r wynebau yn edrych arnoch o’r stryd, mae posteri ar gyfer y rhai sydd ar goll ac wedi marw ym mhob man yn yr ardal. Roeddent yno‘n gyson pan oeddwn i’n tynnu lluniau. Roedd yn hanfodol cofnodi’r rhain cyn i’r posteri ddiflannu a’r dioddefwyr ond yn rhifau ac ystadegau. Roedd y delweddau oedd wedi colli eu lliw yn bwysig.

Dechreuais dynnu lluniau o Dŵr Grenfell y diwrnod ar ôl y tân. Tynnais y lluniau hyn fel aelod o’r cyhoedd.

Roeddwn i’n dioddef yr un sioc â phawb arall wrth imi gerdded o amgylch y bloc. Nid oeddwn eisiau defnyddio golygfeydd breintiedig, roeddwn eisiau’r un olygfa â phawb arall. Defnyddiais gamera gyda lens sefydlog sy’n rhoi golwg tebyg i’ch llygaid chi, rydych chi’n gweld yr hyn yr ydw i’n ei weld a gobeithio nad oes unrhyw beth yn torri ar draws y golwg hwnnw.

Bûm yn tynnu lluniau o’r ardal bob dydd am fis ar ôl y drychineb, yn mynd o amgylch y tŵr. Mae’n rhaid i chi ymgolli eich hun yn y mater, ond doedd dim gwahaniaeth sawl gwaith y dychwelais, bob tro y gwelais blisgyn Tŵr Grenfell wedi llosgi roedd yn fy llorio yn llwyr.   Nid oedd byth yn teimlo’n ‘normal’, roedd yn parhau’n syndod llwyr. Bob dydd roeddwn yn cerdded o amgylch y safle yn tynnu lluniau, ond yn edrych yn bennaf.

Mae’r orsaf diwb (Latimer Road) wrth ymyl Tŵr Grenfell ac wythnosau yn ddiweddarach, mae’r tiwb yn tawelu wrth fynd heibio; mae’r strydoedd yn dawel. Mae yna lawer iawn o ddicter yno o dan y wyneb. Mae presenoldeb y bloc sydd wedi llosgi i lawr yn taflu cysgod du dros yr ardal. Mae wedi cael ei ddisgrifio i mi fel bedd enfawr yn yr awyr. Mae’n rhaid ei bod yn eithriadol anodd symud ymlaen gyda bywyd wrth ei weld yno bob dydd.

Rwyf wedi gweld y stori yn cael ei hecsbloetio gan bob ochr o’r ddadl, heb feddwl lawer am wir ddioddefwyr y tân. Mae’n sefyllfa gymhleth ac nid yw ei disgrifio mewn darnau bach o gymorth i unrhyw un. Mae’r BBC wedi bod yn gwneud gwaith da yn hyn o beth. Mae pobl yn flin ac mae pobl mewn poen, mae’n rhaid sylweddoli hyn.

Roeddwn yn gwybod bod yn rhaid i mi wneud gwaith gonest, parchus, a gobeithio fy mod wedi llwyddo i wneud hynny.”

Gellir gweld gwaith Brian sy’n cofnodi tân yn Nhŵr Grenfell yn y dref rhwng 9 – 21 Hydref ac mae’n rhan bwysig o gynnwys yr ŵyl am ddim sydd ar gael i bawb.  

——————–

Ar ddiwedd yr ŵyl, bydd yr holl brintiau yn cael eu gwerthu mewn ocsiwn i godi arian i oroeswyr a theuluoedd dioddefwyr.   

——————–

Grenfell Tower © Brian David Stevens

Grenfell Tower © Brian David Stevens